Ο Σωκράτης και το τεστ των τριών φίλτρων

Στην αγορά της αρχαίας Αθήνας, ένα ήσυχο πρωινό, ο Κρίτωνας πλησιάζει τον Σωκράτη βιαστικά και ανήσυχος.

Κρίτωνας:
Σωκράτη, μόλις έμαθα κάτι για τον φίλο σου, τον Αλκιβιάδη, και νομίζω πως πρέπει να το ακούσεις.

Σωκράτης:
Περίμενε λίγο, αγαπητέ μου Κρίτωνα. Πριν μου πεις ό,τι άκουσες, ας το δοκιμάσουμε μέσα από τρία φίλτρα· έτσι συνηθίζω να εξετάζω κάθε λόγο.

Κρίτωνας:
Τρία φίλτρα; Ποια είναι αυτά;

Σωκράτης:
Πρώτα, το φίλτρο της αλήθειας.
Είσαι βέβαιος πως αυτό που θα μου πεις είναι αληθινό;

Κρίτωνας:
Όχι, δεν το είδα με τα μάτια μου· το άκουσα να λέγεται.

Σωκράτης:
Τότε ας δοκιμάσουμε το δεύτερο φίλτρο, το φίλτρο της καλοσύνης.
Αυτό που πρόκειται να μου πεις για τον φίλο μου, είναι κάτι καλό;

Κρίτωνας:
Όχι, το αντίθετο μάλλον.

Σωκράτης:
Και τέλος, ας περάσουμε στο τρίτο φίλτρο, το φίλτρο της χρησιμότητας.
Θα μου είναι χρήσιμο να μάθω αυτό που σκέφτεσαι να μου πεις;

Κρίτωνας:
Όχι, δεν νομίζω.

Σωκράτης (με χαμόγελο):
Λοιπόν, Κρίτωνα, αν αυτό που θέλεις να πεις δεν είναι αληθινό, δεν είναι καλό και δεν είναι χρήσιμο, γιατί να το πούμε καθόλου;
Καλύτερα να σωπάσουμε, ώσπου ο λόγος να καθαρίσει, όπως το νερό που μένει ακίνητο και διαυγάζει.

Κρίτωνας:
Όπως πάντα, Σωκράτη, μας διδάσκεις με τις ερωτήσεις σου και με τη σιωπή σου.

Σωκράτης:
Ο λόγος, φίλε μου, είναι δύναμη μεγάλη· μπορεί να γιατρέψει, αλλά και να πληγώσει.
Η σοφία είναι να ξέρεις πότε πρέπει να τον χρησιμοποιείς.