O Άγιος Παΐσιος για το πώς μπορούμε να απαλλαγούμε από το άγχος

Ο Άγιος Παΐσιος μιλούσε συχνά για το άγχος, κυρίως μέσα από πρακτικές πνευματικές συμβουλές και όχι θεωρητικές αναλύσεις. Δεν το αντιμετώπιζε ως ψυχολογικό σύμπτωμα μόνο, αλλά ως ένδειξη εσωτερικής στάσης.

Τα παρακάτω συνοψίζουν όσα καταγράφονται στα βιβλία «Λόγοι Αγίου Παϊσίου», εκδ. Ι. Ησυχαστηρίου Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου (Σουρωτή). Οι διατυπώσεις είναι περιεκτικές αποδόσεις, όχι κατά λέξη αποσπάσματα.

Πρώτον, έλεγε ότι το άγχος γεννιέται από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό. Όταν ο άνθρωπος θέλει να τα ελέγχει όλα μόνος του, φορτώνεται βάρος που δεν αντέχεται. Η εμπιστοσύνη, κατά τον Άγιο, δεν σημαίνει παθητικότητα, αλλά να κάνει κανείς ό,τι μπορεί και να αφήνει τα υπόλοιπα στον Θεό.

Δεύτερον, συνέδεε έντονα το άγχος με τον εγωισμό. Όσο ο άνθρωπος περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, τις απαιτήσεις και τους φόβους του, τόσο αυξάνει η εσωτερική ένταση. Η ταπείνωση, έλεγε, φέρνει φυσική ανακούφιση, γιατί αφαιρεί την πίεση του «πρέπει να τα καταφέρω».

Τρίτον, τόνιζε τη δύναμη της απλής προσευχής. Όχι ως τεχνική χαλάρωσης, αλλά ως σχέση. Μιλούσε για την ευχή («Κύριε Ιησού Χριστέ…») ως τρόπο να μαλακώσει η καρδιά και να φύγει η ταραχή, όταν γίνεται χωρίς βιασύνη και άγχος για αποτέλεσμα.

Τέταρτον, επέμενε στη διάκριση. Δεν είναι όλα δικά μας προβλήματα. Πολλά άγχη, έλεγε, προέρχονται από υποθετικά σενάρια ή από φορτία που δεν μας ανήκουν. Η διάκριση βοηθά να ξεχωρίσει κανείς τι εξαρτάται από αυτόν και τι όχι.

Τέλος, υπογράμμιζε τη σημασία της ευχαριστίας. Η ευγνωμοσύνη για όσα υπάρχουν ήδη μειώνει τη συνεχή εσωτερική απαίτηση για «κάτι ακόμη», που συχνά τροφοδοτεί το άγχος.

Σημείωση ακρίβειας: ο Άγιος δεν έδινε ποτέ ιατρικές οδηγίες. Σε περιπτώσεις έντονου ή παθολογικού άγχους, αναγνώριζε ότι μπορεί να χρειάζεται και ιατρική βοήθεια. Αυτό επίσης καταγράφεται στις μαρτυρίες.